Δρόμοι χωρίς εμπιστοσύνη: Τι αποκαλύπτει έρευνα για την οδική συμπεριφορά στην Ελλάδα

Όλοι φοβούνται όλους: Το κυρίαρχο συναίσθημα στους ελληνικούς δρόμους Η ανασφάλεια έχει γίνει καθημερινότητα για κάθε χρήστη του οδικού δικτύου, ανεξαρτήτως μέσου μετακίνησης. Η εικόνα που αποτυπώνει η έρευνα της IPSOS για το Ίδρυμα VINCI Autoroutes στην Ελλάδα είναι σαφής και ανησυχητική.

Το 93% των χρηστών του οδικού δικτύου δηλώνει ότι φοβάται την επικίνδυνη συμπεριφορά των άλλων. Ο φόβος αυτός δεν αφορά μόνο τους πιο ευάλωτους, αλλά διαπερνά όλες τις ομάδες: Οδηγούς αυτοκινήτων, ποδηλάτες, οδηγούς μηχανοκίνητων δικύκλων και πεζούς.

Ο δρόμος δεν βιώνεται ως κοινός χώρος μετακίνησης, αλλά ως πεδίο έντασης, όπου ο καθένας αισθάνεται ότι πρέπει να προστατευτεί από τον διπλανό του. Το πιο οξύμωρο είναι ότι, ενώ ο φόβος είναι σχεδόν καθολικός, η παραδοχή παραβατικών συμπεριφορών είναι εξίσου εκτεταμένη. Η έρευνα δείχνει ξεκάθαρα πως η ανασφάλεια δεν προκύπτει μόνο από «τους άλλους», αλλά και από τις δικές μας καθημερινές επιλογές.

Οδηγοί αυτοκινήτων: Oι μικρές παραλείψεις που κοστίζουν ακριβά

Συνήθειες που θεωρούνται ασήμαντες αποδεικνύονται καθοριστικές για την οδική ασφάλεια. Στην Ελλάδα, το 51% των οδηγών αυτοκινήτων παραδέχεται ότι δεν χρησιμοποιεί φλας όταν προσπερνά ή αλλάζει λωρίδα. Πρόκειται για μια πρακτική που αποκαλύπτει έλλειψη σεβασμού προς τους υπόλοιπους χρήστες και στερεί από τον δρόμο ένα βασικό εργαλείο πρόβλεψης και ασφάλειας. Παράλληλα, το 34% ανοίγει την πόρτα του αυτοκινήτου χωρίς να ελέγξει αν πλησιάζει ποδηλάτης, εκθέτοντας σε σοβαρό κίνδυνο όσους κινούνται δίπλα στα σταθμευμένα οχήματα.

Δεν είναι λίγοι και εκείνοι που καταλαμβάνουν χώρους που δεν τους ανήκουν. Το 22% των οδηγών αυτοκινήτων δηλώνει ότι σταματά στη ζώνη στάσης ποδηλάτων, έναν χώρο σχεδιασμένο για την προστασία πιο ευάλωτων χρηστών στις διασταυρώσεις. Αυτές οι συμπεριφορές δείχνουν ότι ο δρόμος αντιμετωπίζεται συχνά ως ατομικό πεδίο διεκδίκησης και όχι ως κοινός δημόσιος χώρος.

Ποδηλάτες: Κινούνται ανάμεσα σε κίνδυνο και παραβατικότητα

Το ότι είσαι ευάλωτος δεν αναιρεί τις ευθύνες και το σεβασμό σου στους κανόνες. Οι ποδηλάτες στην Ελλάδα δηλώνουν συχνά συμπεριφορές που εντείνουν τη σύγκρουση με άλλους χρήστες. Το 71% παραδέχεται ότι κινείται κάποιες φορές πάνω στα πεζοδρόμια, δημιουργώντας αίσθημα ανασφάλειας στους πεζούς. Το 37% περνά με κόκκινο φανάρι ακόμη και όταν δεν επιτρέπεται, ενώ το 49% προσπερνά από τα δεξιά λεωφορεία ή φορτηγά, θεωρώντας ότι ελέγχει τις νεκρές γωνίες.
Στην πράξη όμως, οι νεκρές γωνίες παραμένουν ένας από τους σοβαρότερους κινδύνους, ειδικά σε αστικά περιβάλλοντα με αυξημένη κυκλοφορία.

Η έρευνα δείχνει ότι η έλλειψη σαφούς κατανόησης των κανόνων και η βιασύνη οδηγούν συχνά σε λανθασμένες εκτιμήσεις με δυνητικά σοβαρές συνέπειες.

Ηλεκτρικά scooter, πατίνια και δημόσιος χώρος: μια σχέση χωρίς όρια

Πεζοδρόμια και ποδηλατόδρομοι μετατρέπονται σε ζώνες σύγκρουσης. Το 61% των οδηγών μηχανοκίνητων δικύκλων στην Ελλάδα δηλώνει ότι παρκάρει κατά διαστήματα στο πεζοδρόμιο, καταλαμβάνοντας χώρο που προορίζεται αποκλειστικά για πεζούς. Το 55% σταματά στη ζώνη στάσης ποδηλάτων και το 40% χρησιμοποιεί ποδηλατοδρόμους. Αυτές οι πρακτικές αποτυπώνουν μια θολή αντίληψη για τα όρια και τις προτεραιότητες στον δημόσιο χώρο. Η συνέπεια είναι ένα περιβάλλον όπου κανείς δεν αισθάνεται πραγματικά ασφαλής. Οι πεζοί παραγκωνίζονται, οι οδηγοί πατινιών κινούνται χωρίς έλεγχο και αισθάνονται απειλή ενώ οι συγκρούσεις, έστω και μικρές, γίνονται μέρος της καθημερινότητας.

Πεζοί σε κίνδυνο: Όταν η βιασύνη υπερισχύει της προσοχής

Ακόμη και όσοι κινούνται με τα πόδια παραδέχονται που κάνουν ριψοκίνδυνες επιλογές. Το 56% των πεζών στην Ελλάδα δηλώνει ότι περνά τον δρόμο όταν το φανάρι είναι κόκκινο, ενώ το 77% διασχίζει εκτός διάβασης, ακόμη κι αν υπάρχει προστατευμένη διάβαση σε κοντινή απόσταση. Παράλληλα, το 57% χρησιμοποιεί το κινητό του τηλέφωνο ενώ περπατά, μειώνοντας δραστικά την προσοχή του.

Οι πεζοί φοβούνται σε μεγάλο βαθμό ότι τα αυτοκίνητα δεν θα σταματήσουν στις διαβάσεις, ενώ το 63% δηλώνει ότι έχει χτυπήθεί ελαφρά στο πεζοδρόμιο από ποδήλατο ή πατίνι. Ο πιο ευάλωτος χρήστης του δρόμου βρίσκεται συχνά απροστάτευτος.

Το κινητό παντού: Ο κοινός παρονομαστής του κινδύνου

Η διάσπαση προσοχής αφορά όλους, χωρίς εξαιρέσεις.Η χρήση κινητού τηλεφώνου καταγράφεται ως μια από τις πιο διαδεδομένες και επικίνδυνες συνήθειες. Το 77% των οδηγών αυτοκινήτων στην Ελλάδα χρησιμοποιεί το κινητό κατά την οδήγηση, όπως και το 44% των οδηγών μηχανοκίνητων δικύκλων. Αντίστοιχα, το 33% των ποδηλατών και το 57% των πεζών δηλώνουν ότι αποσπώνται από την οθόνη τους. Η έρευνα δείχνει ότι η τεχνολογία, αντί να διευκολύνει, συχνά επιβαρύνει την οδική ασφάλεια.

Ένας δρόμος χωρίς εμπιστοσύνη χρειάζεται αλλαγή νοοτροπίας

Η λύση δεν βρίσκεται μόνο στους κανόνες, αλλά στη συνείδηση όλων. Η ελληνική εικόνα που προκύπτει από την έρευνα είναι αυτή ενός δρόμου όπου κυριαρχεί ο ατομισμός. Ο καθένας βλέπει τον εαυτό του ως εξαίρεση και τους άλλους ως απειλή. Όμως ο δρόμος είναι κοινός χώρος και η ασφάλεια δεν μπορεί να είναι ατομική υπόθεση. Χωρίς ενσυναίσθηση και σεβασμό, οι κανόνες χάνουν το νόημά τους.

Και η Ευρωπαϊκή εικόνα

Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, τα αποτελέσματα της έρευνας δείχνουν αντίστοιχα υψηλά ποσοστά φόβου και παραβατικότητας, με διαφοροποιήσεις ανά χώρα ως προς την κουλτούρα μετακίνησης και το αίσθημα ασφάλειας.

Χώρες με ανεπτυγμένη οδική παιδεία εμφανίζουν μεγαλύτερη εμπιστοσύνη ανάμεσα σε οδηγούς, αναβάτες, πεζούς ωστόσο το βασικό συμπέρασμα παραμένει κοινό: Η κοινή χρήση του οδικού δικτύου σε όλη την Ευρώπη απαιτεί αλλαγή συμπεριφοράς και συλλογική ευθύνη.

Αντί επιλόγου

•51% των οδηγών αυτοκινήτων δεν χρησιμοποιούν το φλας για να προσπεράσουν ή να αλλάξουν λωρίδα
•55% των οδηγών μηχανοκίνητων δίκυκλων σταματούν στη ζώνη στάσης ποδηλάτων
•37% των ποδηλατών περνάνε με κόκκινο φανάρι, ακόμα κι αν δεν επιτρέπεται
•56% των πεζών διασχίζουν το δρόμο όταν το φανάρι για τους πεζούς είναι κόκκινο
•Το 93% των χρηστών του οδικού δικτύου εξακολουθεί να φοβάται την επικίνδυνη συμπεριφορά των άλλων